તમારા ઘરમાં છુપાયેલું ફોર્માલ્ડિહાઇડ પ્રદૂષણ બાળકોને ધમકી આપી રહ્યું છે
ઝાંખી
તમને લાગશે કે ફોર્માલ્ડીહાઇડનું ઝેર ફક્ત ઘરના નવીનીકરણ પછી જ થાય છે. જોકે, આ ઝેરી ગેસના છુપાયેલા સ્ત્રોત તમારા ઘરની આસપાસ છે. તે બાળકોના રમકડાં, કાપડ અને લાકડાના ફર્નિચરમાં છુપાયેલું છે.
આ લેખ ફોર્માલ્ડીહાઇડના શાંત જોખમો સમજાવે છે, સામાન્ય ઘરગથ્થુ સ્ત્રોતોને ઓળખે છે, અને તમારા પરિવારને સુરક્ષિત રાખવા અને સ્વસ્થ, સંતુલિત વાતાવરણ જાળવવા માટે સરળ, અસરકારક રીતો પ્રદાન કરે છે.
આ પ્રદૂષણ તમારા ઘરમાં છુપાયેલું છે, બાળકોને ધમકી આપે છે, અને સરળતાથી અવગણવામાં આવે છે (સેકન્ડ હેન્ડ સ્મોક નહીં)
આજે ફોર્માલ્ડીહાઇડના ઝેરના સમાચાર ખૂબ જ સામાન્ય છે. તમને લાગશે કે, "હું મારા ઘરનું નવીનીકરણ નથી કરી રહ્યો. આનાથી મને કોઈ અસર થતી નથી." વાસ્તવમાં, રોજિંદા જીવનમાં ફોર્માલ્ડીહાઇડના સ્ત્રોતો દરેક જગ્યાએ હોય છે.
એના વિશે વિચારો.
શું તમે વારંવાર તમારા બાળકો માટે રમકડાં કે પુસ્તકો ખરીદો છો? શું તમે તાજેતરમાં તેમને નવા કપડાં ખરીદ્યા છે? શું તમે તેમના મોટા થતાં નવું ડેસ્ક ખરીદશો? આ બધી વસ્તુઓ ફોર્માલ્ડીહાઇડ મુક્ત કરી શકે છે.
ફોર્માલ્ડીહાઇડ અદ્રશ્ય, ગંધહીન અને બાળકોને ચૂપચાપ નુકસાન પહોંચાડે છે
ફોર્માલ્ડીહાઇડનો કોઈ રંગ નથી હોતો. તેની ગંધ હંમેશા તીવ્ર હોતી નથી. નીચા સ્તરો શોધવા ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. જોકે, જો તમે તેને સૂંઘી ન શકો તો પણ તે તમારા બાળકોને ચૂપચાપ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ટૂંકા ગાળાના સંપર્કમાં રહેવાથી ત્વચામાં ખંજવાળ આવે છે અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય છે. લાંબા ગાળાના સંપર્કમાં રહેવાથી આંખોમાં પાણી આવે છે, ગળામાં દુખાવો થાય છે અને ખાંસી આવે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં અંધત્વ, કેન્સર અથવા મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
શિશુઓ, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોમાં શ્વસનતંત્ર નાજુક હોય છે. તેઓ ફોર્માલ્ડીહાઇડ પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. માત્ર 0.1 પીપીએમની સાંદ્રતા બાળકોમાં સરળતાથી અસ્થમાનું કારણ બની શકે છે. પુખ્ત વયના લોકો આ સ્તરને ધ્યાનમાં પણ નહીં લે. ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર (IARC) ફોર્માલ્ડીહાઇડને ગ્રુપ 1 કાર્સિનોજેન તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે. લાંબા સમય સુધી શ્વાસ લેવાથી નાસોફેરિંજલ કેન્સરનું જોખમ વધે છે.
શિશુઓ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામી રહ્યા છે. ઓછી માત્રામાં પણ લાંબા સમય સુધી શ્વાસમાં લેવાથી આંખો અને નાકમાં બળતરા થાય છે. તે ખરજવું, ગળાના રોગો અને અસ્થમાનું જોખમ વધારે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં મગજની ચેતાને નુકસાન થશે અને સામાન્ય વિકાસને અસર થશે.
સગર્ભા સ્ત્રીઓ માટે, ફોર્માલ્ડીહાઇડમાં પ્રજનન ઝેરી અસર હોય છે. લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાથી ગર્ભમાં ખોડખાંપણ અને અસામાન્ય જન્મ વજન થઈ શકે છે. પ્રાણીઓ પર કરવામાં આવેલા પ્રયોગોએ આ હકીકતોની પુષ્ટિ કરી છે.
ફોર્માલ્ડીહાઇડના જોખમો તમારા બાળકોની નજીક છુપાયેલા છે
જેમ ઉલ્લેખ કર્યો છે તેમ, નવીનીકરણ એકમાત્ર કારણ નથી. ફોર્માલ્ડીહાઇડ રોજિંદા જીવનમાં દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે. તમારે બાળકોના રમકડાં, કપડાં અને રોજિંદા વસ્તુઓ પ્રત્યે સાવચેત રહેવું જોઈએ. જો તમે તેમને સત્તાવાર સ્ટોર્સમાંથી ખરીદો છો અને તેમાં કોઈ દુર્ગંધ નથી આવતી તો પણ આ લાગુ પડે છે.
૧. લાકડાનું ફર્નિચર અને બાંધકામ સામગ્રી
લાકડા જેવી દેખાતી ઘણી વસ્તુઓ ખરેખર પ્લાયવુડમાંથી બનેલી હોય છે. પ્લાયવુડમાં એવા એડહેસિવનો ઉપયોગ થાય છે જે ફોર્માલ્ડીહાઇડ મુક્ત કરે છે. તેથી જ લોકો કહે છે કે "ફોર્માલ્ડીહાઇડ 15 વર્ષ સુધી મુક્ત થાય છે." મુક્ત થવાનો સમય ગુંદરની ગુણવત્તા, ઉપયોગની માત્રા અને વાસ્તવિક વાતાવરણ પર આધાર રાખે છે. તે ખરેખર દસ વર્ષથી વધુ સમય સુધી ટકી શકે છે.
કેટલાક કુદરતી લાકડામાં ફોર્માલ્ડીહાઇડ પણ હોય છે. તેથી, "શૂન્ય-ફોર્માલ્ડીહાઇડ" ફર્નિચર ભાગ્યે જ અસ્તિત્વમાં છે. એક વર્ષ માટે સ્ટોર્સમાં પ્રદર્શિત મોડેલો પણ તે મુક્ત કરી શકે છે.
આ જ વાત લાકડાના પારણા, કોયડાઓ અને બિલ્ડિંગ બ્લોક્સ પર પણ લાગુ પડે છે. સસ્તા, અનિયંત્રિત રમકડાં ઘણીવાર ઉચ્ચ ફોર્માલ્ડીહાઇડ ધરાવતી નબળી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરે છે. રમકડાં પર રંગીન પેઇન્ટ બીજો સ્ત્રોત છે. બાળકો ઘણીવાર રમકડાં ચાવે છે, જે આને ખૂબ જ ખતરનાક બનાવે છે.
2. કાપડ: પડદા, કપડાં અને સુંવાળપનો રમકડાં
ફોર્માલ્ડીહાઇડ કરચલીઓ અટકાવે છે, ફૂગ અટકાવે છે અને ડાઘનો પ્રતિકાર કરે છે. તેનો ઉપયોગ પડદા, કડક સ્કર્ટ, નાના શર્ટ અને ડેનિમ કપડાંમાં થાય છે.
સુંવાળપનો રમકડાં અને કાપડની ઢીંગલીઓ પણ તેનો ઉપયોગ કરે છે. કપડાંથી વિપરીત, આ રમકડાંમાં સ્પોન્જ ફિલિંગ પણ હોય છે. આ ફિલિંગ સરળતાથી સલામતી મર્યાદા ઓળંગી શકે છે. જો તમે તાજી હવા વગરના નાના રૂમમાં ઘણા સુંવાળપનો રમકડાં રાખો છો, તો ઘરની અંદર ફોર્માલ્ડીહાઇડનું સ્તર વધશે.
૩. અસ્પષ્ટ બેબી ટેબલવેર
માતાપિતા ઘણીવાર સુંદર, કાર્ટૂન-પ્રિન્ટેડ ટેબલવેર ખરીદે છે. ઇમિટેશન પોર્સેલેઇન (મેલામાઇન) ખૂબ જ લોકપ્રિય છે કારણ કે તે સારું લાગે છે અને સરળતાથી તૂટતું નથી.
વાસ્તવિક, સત્તાવાર રીતે મેળવેલ મેલામાઇન રેઝિન સામાન્ય રીતે સલામત છે. તમારે ઝેર વિશે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. જોકે, બજાર નકલીથી ભરેલું છે. ઘણા ઉત્પાદનો અસ્પષ્ટ કાચા માલનો ઉપયોગ કરે છે. જો તમને સામગ્રી ખબર ન હોય, તો તેને ખરીદશો નહીં, ભલે તે ગમે તેટલી સુંદર હોય.
નકલી દૂર કરવાના ઉત્પાદનો વિરુદ્ધ અસરકારક પદ્ધતિઓ
તમને હવે ગભરાટ થઈ શકે છે. શું તમારે સક્રિય કાર્બન, લીલા છોડ ખરીદવા જોઈએ કે પોમેલોની છાલ વાપરવી જોઈએ?
થોભો! આ વસ્તુઓ નકામી છે.
છોડ અને સક્રિય કાર્બન કરી શકો છો ફોર્માલ્ડીહાઇડ શોષી લેવું. જોકે, તમારે તેને કામ કરવા માટે આખું જંગલ રોપવું પડશે અથવા કાર્બનનો ટ્રક ભરેલો ખરીદવો પડશે. તમારા પૈસા બચાવો.
તેને દૂર કરવાનો સૌથી સીધો અને અસરકારક રસ્તો વેન્ટિલેશન છે. તમારે એક જાળવવું જોઈએ સંતુલિત પર્યાવરણ તમારા ઘરને સુરક્ષિત રાખવા માટે સારી હવા પ્રવાહ સાથે. શ્રેષ્ઠ બચાવ એ છે કે પહેલા ફોર્માલ્ડીહાઇડ સ્ત્રોતોથી દૂર રહેવું.
આ સસ્તા અને અસરકારક ટિપ્સ અનુસરો:
૧. E0 અથવા E1 ગ્રેડનું ફર્નિચર પસંદ કરો. હવા બહાર કાઢતા લાકડાના રમકડાં. ફર્નિચર બોર્ડને ફોર્માલ્ડીહાઇડના પ્રકાશન દ્વારા ગ્રેડ કરવામાં આવે છે. E0, E1, અને E2 પ્રમાણભૂત ગ્રેડ છે. ઓછી સંખ્યા વધુ સારી છે. તમારા ઘર માટે હંમેશા E0 અથવા E1 પસંદ કરો.
E0 ≤ 0.5 મિલિગ્રામ/લિટર (આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણ)
E1 ≤ 1.5 મિલિગ્રામ/લિટર (ઘરેલું ધોરણ)
E2 ≤ 5.0 મિલિગ્રામ/લિટર (ઘરેલું ધોરણ)
જ્યારે તમે લાકડાના રમકડાં, પારણા અથવા ડેસ્ક ખરીદો છો, ત્યારે તેમને સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈ લો. પછી, તેમને 3 થી 7 દિવસ માટે વેન્ટિલેટેડ બાલ્કનીમાં મૂકો. ખાતરી કરો કે તમે ફક્ત ગુણવત્તા-ચકાસાયેલ ઉત્પાદનો જ ખરીદો છો. નોંધ: જો તમે ખૂબ જ નાના રૂમમાં ખૂબ વધારે E0 ફર્નિચર મૂકો છો, તો પણ ફોર્માલ્ડીહાઇડ સલામત મર્યાદા ઓળંગી શકે છે.
2. કાપડ વારંવાર ધોવા. વર્ગ A ના બાળકોના કપડાં ખરીદો. કપડાંમાં ફોર્માલ્ડીહાઇડ માટે કડક નિયમો છે:
વર્ગ A: બાળકો માટે બનાવાયેલા ઉત્પાદનો 20 મિલિગ્રામ/કિલોગ્રામથી ઓછા હોવા જોઈએ.
વર્ગ B: સીધા ત્વચા સંપર્કમાં આવતા ઉત્પાદનો 75 મિલિગ્રામ/કિલોથી ઓછા હોવા જોઈએ.
વર્ગ C: ત્વચાના સીધા સંપર્કમાં ન આવતા ઉત્પાદનોનું પ્રમાણ 300 મિલિગ્રામ/કિલોગ્રામથી ઓછું હોવું જોઈએ.
3 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે, હંમેશા "ક્લાસ A" અથવા "બેબી પ્રોડક્ટ્સ" માટે લેબલ તપાસો. તમે કપડાં ધોઈને અને હવામાં ફેંકીને ફોર્માલ્ડીહાઇડ દૂર કરી શકો છો.
મુક્ત ફોર્માલ્ડીહાઇડ ધોવાનું સરળ છે. જોકે, બંધાયેલ ફોર્માલ્ડીહાઇડ સમય જતાં ધીમે ધીમે વધુ મુક્ત ફોર્માલ્ડીહાઇડ છોડશે. તેથી, તમારે બાળકોના કપડાં પહેરતા પહેલા તેમને ધોવા જોઈએ. જો જરૂરી હોય તો તેમને ઘણી વખત ધોઈને સૂકવી દો. નવા પડદા અને કાપડની ઢીંગલીઓ માટે પણ આવું જ કરો.
૩. સલામત ટેબલવેર સામગ્રી પસંદ કરો ટેબલવેર સીધા ખોરાકને સ્પર્શે છે. જોખમ ન લો. સિરામિક્સ અને કાચ બાળકો માટે સલામત નથી કારણ કે તે સરળતાથી તૂટી જાય છે. રંગ વગરના લાકડાના બાઉલ ઉત્તમ છે. અમે આ બે સામગ્રીની પણ ભલામણ કરીએ છીએ:
પોલીપ્રોપીલીન (પીપી): આ પ્લાસ્ટિક નંબર ૫ છે. તે ૧૪૦°C ગરમીનો સામનો કરી શકે છે. ગરમ થવા પર તે હાનિકારક રસાયણો છોડતું નથી. મોટાભાગના બાળકો માટે ખાસ બનાવાતા ટેબલવેરમાં આનો ઉપયોગ થાય છે.
કોર્ન પ્લાસ્ટિક (PLA): આ સામાન્ય રીતે બિન-ઝેરી અને હાનિકારક માનવામાં આવે છે. તે બાળકો માટે ખૂબ જ યોગ્ય છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
૧. શું હું મારા બાળકના રૂમમાંથી ફોર્માલ્ડીહાઇડ દૂર કરવા માટે લીલા છોડનો ઉપયોગ કરી શકું? ના. છોડ ફોર્માલ્ડીહાઇડની થોડી માત્રા શોષી શકે છે, પરંતુ તેની અસર ઉપયોગી થવા માટે ખૂબ ઓછી છે. ખરેખર ફરક લાવવા માટે તમારે ઘરની અંદરના છોડના જંગલની જરૂર પડશે. વેન્ટિલેશન માટે બારીઓ ખોલવી વધુ સારી છે.
2. શું "શૂન્ય-ફોર્માલ્ડિહાઇડ" લાકડાના પારણા વાસ્તવિક છે? ના. લગભગ બધા જ લાકડામાં કુદરતી રીતે બનતા ફોર્માલ્ડીહાઇડની માત્રા ઓછી હોય છે, અને ઉત્પાદન પ્રક્રિયાઓ ઘણીવાર વધુ ફોર્માલ્ડીહાઇડનો ઉપયોગ કરે છે. E0 ગ્રેડ ફર્નિચર ખરીદવું અને ઉપયોગ કરતા પહેલા તેને ઘણા દિવસો સુધી હવામાં રાખવું શ્રેષ્ઠ છે.
૩. મારા બાળકના નવા કપડાંમાં ફોર્માલ્ડીહાઇડ કેમ હોય છે? ઉત્પાદકો કાપડને કરચલીઓથી મુક્ત, ડાઘ-પ્રતિરોધક અને માઇલ્ડ્યુથી મુક્ત રાખવા માટે ફોર્માલ્ડીહાઇડ ટ્રીટમેન્ટનો ઉપયોગ કરે છે. બાળકો માટે હંમેશા "ક્લાસ A" સલામતી લેબલ શોધો અને પહેરતા પહેલા બધા નવા કપડાં ધોઈ લો.
4. બાળકોના બાઉલ અને પ્લેટ માટે સૌથી સલામત સામગ્રી કઈ છે? પેઇન્ટ વગરનું લાકડું, પોલીપ્રોપીલીન (PP/પ્લાસ્ટિક #5), અને કોર્ન પ્લાસ્ટિક (PLA) સૌથી સલામત વિકલ્પો છે. તે બિન-ઝેરી છે, કાચની જેમ સરળતાથી તૂટતા નથી, અને ઊંચા તાપમાનનો સુરક્ષિત રીતે સામનો કરે છે.